با درود فراوان خدمت همکاران محترم، گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی اداره کل در نظر دارد بر اساس برنامه­ی عملیاتی سال تحصیلی جاری، مسابقه­ی مقاله نویسی با دو عنوان ذیل بین دبیران ادبیات فارسی دوره­ی متوسطه­ی استان برگزار نماید.

موضوعات مسابقه:

1-بررسی عناصر شعری اشعار موجود در کتب ادبیات فارسی متوسطه

2-بررسی عناصر داستانی داستان­های موجود در کتب ادبیات فارسی متوسطه

توضیحی در باب موضوعات مسابقه:

عناصر شش­گانه­ی شعر عبارتند از: زبان، موسیقی، عاطفه، صور خیال، اندیشه و ساختمان.

برای شناخت بیشتر عناصر مذکور، مراجعه به منابع ذیل سودمند خواهد بود:

1-گزیده­ی غزلیات شمس (مقدمه) از دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی 2-سفر در مه از دکتر تقی پورنامداریان 3-روزنه از محمدکاظم کاظمی

لازم به ذکر است که در برخی آثار، دو عنصر عاطفه و اندیشه تواماً ذیل عنصر عاطفه بررسی شده­اند.

عناصر داستان عبارتند از: شخصیت، گفت­وگو، زاویه­ی دید، درون­مایه، طرح یا هسته، لحن و ... .

برای شناخت بیشتر عناصر مذکور، مراجعه به منابع ذیل سودمند خواهد بود:

1-عناصر داستان از جمال میرصادقی 2-ادبیات داستانی از جمال میرصادقی 3- هنر داستان­نویسی از ابراهیم یونسی و ...

اهداف:

1-آشنایی بیشتر دبیران با عناصر شعر و داستان

2-نگاه تخصصی و علمی به مقوله­ی شعر و داستان در کتب درسی

3-ترغیب همکاران به مطالعه­ی پیرامونی در دو حوزه­ی شعر و داستان

جامعه­ی هدف:

دبیران زبان و ادبیات فارسی متوسطه­ی سطح استان

شیوه­ی اجرا:

مهلت ارسال مقاله: تا پایان بهمن (30/ 11/ 1390)

زمان بررسی آثار: تا 20/ 12/ 1390

از افراد برتر به نحوه شایسته­ای تقدیر خواهد شد.

شرایط پذیرش:

1-یک شعر یا یک داستان از کتب درسی دوره­ی متوسطه انتخاب و از حیث تمامی عناصر مربوط بررسی شود.

2-متن مقاله روان، رسا و به دور از ابهام و پیچیدگی باشد.

3-متن مقاله در محیط word 2003 با فونت B Zar 14 تایپ شود.

4-کاغذ متن در اندازه A4 باشد و مقاله در یک روی کاغذ تایپ شود.

5-مقاله حداکثر در 20 صفحه باشد.

6-ارسال سی­دی همراه با اصل مقاله الزامی است.

 کسب رتبه برتر شده اند و به مرحله ی کشوری راه یافته اند:

1-خانم خاطره امیر خانلو

2-خانم رقیه رمضان نژاد

ضمن تقدیر و تشکر  از این همکاران پر تلاش، موفقیت روز افزون ایشان را از درگاه خداوندمتعال خواستاریم. 

خانم ها و آقایان:

1-محمد  باقری          (زبان فارسی 1)

2 کلثوم یوسفی          (زبان فارسی 2)

3-فرزانه گوهری      (زبان فارسی  3 عمومی)

4-خاطره امیر خانلو  (زبان 3 تخصصی)

5-رقیه رمضان نژاد   (ادبیات فارسی 1)

6-اقدس ساداتی       (ادبیات فارسی 2)

7- ام البنین باقری      (ادبیات 3 تخصصی)

8- علی باقری خلیلی(ادبیات فارسی 3 عمومی)

9- خیر النسا نوشیری ( تاریخ ادبیات 1)

10-نجیبه ایّوبی          (تاریخ ادبیات 2)

11- ام البنین امینی     (آرایه های ادبی)

يك  عمر سوختي كه بسوزي شب مرا

مانده است ازكشاكش غوغاي روزگار

نامت به يادگار

اي باغبان مهر

اي شمع مهربان

اي مهر آسمان

شرط بهار وفصل ((شكفتن ))حضور توست

((نوآوري ))نتيجه روشن زنور توست

اي اولين بهار الفباي عاشقي

اي يادگار من

اي شمع شب فروز

آموزگار من

  بـاز صحرا پـر شقایق می شود                 بـاز روشـن قـلب عـاشق می شود 

   فـصل سـرد از هیبت باد بـهار                   مـی کـند از پـیش روی او فـرار 

  سفره هـا بـا هـفت سین آراسته               بـا گـل مـهـر و صفـا پیراسته  

 بـر سـر سفره جوان و خُرد و پیر                 سـبزه و آئـینـه و مـاهی و سـیر

سـیـب و سـنبل در کنار یـاسـمن                عطربـید مـِشک چــون مُشک خُتَن

سرکه و سنجد، سماق و شمع و گل         عیـد آمــد بـــا دف و ســاز و دُهُل

سـال نوتحویل و سال کهنه رفت               هم دل مـا تـازه شد هم شال و رخت

 یـا مـُقـلّب،قـلب مـارا شـاد کن                   یـا مـُدبّـر خـانـه را آباد کن

 یـا مـُحول ،اَحسـنُ الـّحالم نما                   از بـدیـها فـارغُ الـبالـم نما

 ایـن دل  جـاویـد  را پاک از ریا                 کُـن خـدا ،ای قـادر بـی مـنتها

با آرزوی ۱۲ ماه شناخت صحیح ۵۲ هفته معرفت آسمانی ۳۶۵ روز صداقت ۸۷۶۰ ساعت مهربانی ۵۲۵۰۰ دقیقه توکل به خدا ۳۱۰۵۰۰۰ ثانیه غرق در لذت بخش ترین عشق هستی!

تقدیم به عاشقان رسالت و پیروان ولایت:

مقام و قدر تو را كس نمي‌كند ادراك           به غير ذات خداوندگار قادر پاك

به عيد ميمنت‌افزايت اي نبي كريم                بتان به روي فتادند و بت‌پرست هلاك

شد از تولد پاكت خموش آتش فارس          بناي محكم كسرا ز مقدمت شد چاك

به يمن مقدم نور و ظهور تو گرديد               به پاي بناي تمامي چه انجم و افلاك

بگشت خشك به عيد تو بحر ساوه ولي          ز شوق وصل تو شد ديدگان جان نمناك

به كعبه جمله قناديل شد چو مه روشن         ز نور روي منير تو سيّد لولاك

تو چون مؤثر مطلق شدي، اثربخشي             خدا به عنصر باد و چه آب و آتش و خاك

به عيد احمد و ميلاد جعفر صادق                   تو شاد باش، به ميلادشان مشو غمناك

نديده چشم خرد بعد احمد مرسل                 رئيس مذهب و مكتب چنان تويي چالاك

تويي كه شافع جرمي گناهكاران را              منم كه دست ز دامان تو را كشم حاشاك

اميد آنكه كند از مي طهورم مست              علي ولي خدا، ني‌ عدو ز باده تاك

^{*******************}

         بر مردم غیور ایران اسلامی

                  مبارک باد.

یک نفر عاشقانه می آمد...نفس کوچه ها معطر بود

روی گلدسته ها اذان می ریخت ، زائری در افق شناور بود

چند متری جلوتر آمد و بعد...روبه روی سپیده زانو زد

در مقام رضا گرفت آرام، ناظرِ ایستگاهِ آخر بود

چشمهایش به سمت در چرخید ، با نگاه غریب گفت آقا...

اشک او اتفاق شد  غلطید ، صاف و ساده شبیه مرمر بود

دست و پایش هنوز می لرزید ،حس او را کسی نمی فهمید ...

گنبد زردو صحن گوهرشاد...، محو دارالشفای خاور بود

گفت آقا غریبه ام اینجا  ، جان فرزندو ...مادرت زهرا...

لاعلاجم بدون تو آقا...سینه اش داغ دار و پر پر  بود

از غریبی ِ ضامن آهو...، بغض هفت آسمان ترک برداشت

نم نمک قطره قطره می بارید ، چهره ی آسمان مکدر بود

چشمهای زمین  به سوز آمد ، پشت افلاک ،از غمش خم شد

آنچه بر روزگار آمد از ...، فهم و اداراک ها ...فراتر بود

نخلها را به گریه وا می داشت ، تاک ها را به خون دل خوردن

طعم انگور داشت بارانها  ، رنگ مشرق شبیه ساغر بود

سالگرد شهادت آقا...، پا برهنه نجیب و در یا زاد ...

روبه دروازه های مشرق و نور، دسته هایی  پر از کبوتر بود...

خودآزمایی درس اول( ستایش خدا و نعت پیامبرص)ص۵

 1-بیت سوم« یتیمی که ناکرده قران درست کتب خانه ی چند ملت بشست»  

    2-معراج

۳  ـ خانه ای که دارای حرمت و جنگ کردن در آن حرام است وهر کس در آن پناه می گرفت از حمله ی دیگران در امان بود

۴ ـ بزرگ داشت ، پاس داشت و گرامی داشت

۵ـ عطارد دبیر فلک و مظهر نویسندگی است  

    6-فرشتگان- ستارگان

7-بیت۶ درس ستایش خدا← «نماند هیچ کس او ماند و بس»

لطفاْ برای دیدن متن کامل به ادامه مطلب مراجعه فرمائید:

طنز و تجاهل العارف و ملاحت بیان حافظ هم جای خود دارد. طنز حافظ برعکس بزرگانی چون سعدی و عبید زاکانی هرگز به هزل نمی‌رسد، تا چه رسد به هجو و بد زبانی و در یدن پرده عفاف، که هر قدر هم هنرمندانه باشد نهایتاً غیر هنری است.

کمتر شاعری با این‌همه طمأنینه و طنز و اعتماد به نفس و نکته‌گوئی و شیرین زبانی با معشوق خود روبرو شده یا گفت‌وگو کرده است. سر به سر گذاشتن او با مقدسات هم که از ارکان طنز اوست، امر خطیری است. اگر حافظ از خودش، یعنی ایمان خودش شک داشت، این‌همه جرأت نداشت که با تسبیح و دلق و سجاده و کار و بار معاد و بهشت و نعیم اخروی و مشایخ شهر و منبر و محراب و مسجد سربه‌‌سر بگذارد. ولی اگر فقط جرات  داشت اما ایمان نداشت، این دست‌اندازی‌های همدلانه‌اش این‌همه پسند خاطر مومنان راستین قرار نمی‌گرفت.

برخی دلالت های شوخ طبعانه:

 این ابیات از مقاله ای که استاد زرویی نصر آباد در مجله "گل آقا" در مورد طنز حافظ  آورده اند ، انتخاب شد  تا طنز نمکین و معنا دار حافظ را بهتر تر سیم کرده باشیم:

 1-هنگام تنگدستی، در عیش و كوش و مستی

   كاین كیمیای هستی، قارون كند گدا را ...

 برای دیدن متن کامل این موضوع خواندنی به ادامه ی مطلب مراجعه فرمائید: 

بند ۱ –( ص ۴۹ ) بارزگانی بود که ثروت بسیار داشت و فرزندانش رشد کردند و بزرگ شدند و از کسب و کار پدر روی برگرداندند (کار نکردند و درآمدی نداشتند) و در استفاده از اموال پدر زیاده روی کردند. پدر پند و سرزنش آن ها را لازم دید و در ضمن پند دادن به آن ها گفت: ای فرزندان من، مردم دنیا، طالب سه چیز هستند و به آن سه چیز نمی رسند مگر این که چهار ویژگی را داشته باشند، اما آن سه چیزی که مردم خواهان آن هستند عبارت اند از: الف- فراوانی مال و زندگی راحت، ب- مقام و مرتبه ی بلند وپ- رسیدن به پاداش آخرت. و آن چهار ویژگی که بوسیله آن ها می توان به این اهداف رسید عبارتند از: ۱- اندوختن مال از راه درست و پسندیده ، ۲- نگاه داشتن مال از راه خوب و پسندیده، ۳- بخشش آن مال به صورتی که به مصلحت زندگی ، رضایت خانواده و ذخیره ای برای آخرت بپیوندد و ۴- نگهداری خود از حوادث ناگوار تا حدی که در توان باشد، و هر کسی که از این چهار ویژگی یکی را رها کند و به آن بی توجه باشد، روزگار مانعی سخت در راه رسیدن به آرزوهایش قرار می دهد........

 براي ديدن متن كامل به ادامه ي مطلب مراجعه فرمائيد:

الف ) قیاس : قیاس در لغت ، به معنی اندازه گرفتن دو چیز یا دو چیز را با هم سنجیدن است و در اصطلاح ، یکی از انواع استدلال است که ذهن را از کلی به جزیی یا از اصل به نتیجه برساند ، مثلا اگر بخواهیم در یک مقاله در باره‌ی تربیت پذیری کودک ، استدلال کنیم ، از دو مقدمه کمک می‌گیریم:

 مقدمه‌ی اول : انسان ، تربیت‌پذیر است

 مقدمه ی دوم : کودک، انسان است

 تیجه :کودک ، تربیت‌پذیر است

 البته همیشه از قیاس به درستی استفاده نمی‌شود، از جمله خطاهایی که در کاربرد قیاس پیش می‌آید، یکی آن است که دو موضوع را که در اصل ، هیچ ارتباطی با هم ندارند ، مقایسه کنیم . مانند داستان طوطی و بقال که طوطی ، هر سر طاسی را که می‌بیند ، گمان می‌برد او هم مانند خودش روغن ریخته و ضربه‌ی بقال راغ خورده‌است .در منطق ، به این مقایسه‌های نابه‌جا قیاس مع‌الفارق می‌گویند . طنز‌پردازان از این شیوه برای طنز‌نویسی ، بهره می‌گیرند.  

 ب ) جولقی : جولق (به فتح ل ) ، معرب کلمه‌ی جولخ ( به فتح ل ) است . جولخ نوعی از بافته‌ی پشمینه است که اکثر ، از آن خورجین و جوال می سازند. در عهد مولانا در قونیه و شام و مصر ، به درویشانی جولقی می‌گفته‌اند که سر و روی می‌تراشیده‌اند و با سر بی مو لباس ساده‌ای از جوال سبز ، می پوشیده‌اند . ظاهرا شیخ حسن جوالقی که در ۶۲۲ هـ.ق در دمشق وفات یافت، این طریقت را بنیاد نهاده‌است . درمتون فارسی ، این کلمه به معنی درویش و گدای ژنده‌پوش به کار رفته‌است.

براي ديدن معني برخي از ابيات اين داستان وجواب خودآزمايي ها به ادامه ي مطلب مراجعه فرمائيد:

   پاسخ خود آزمایی ادبيات فارسي 1 « قافیه و عروض » انساني پيش دانشگاهي 

مديرمدرسه اثر جلال آل احمد

شوهر آهو خانم اثر علي محمد افغاني

سووشون اثر سيمين دانشور

        پاسخ خودآزمايي هاي نقد ادبي  پيش دانشگاهي – رشته علوم انساني

        تقدیم دستان گرم شما خوبان                   اسدی گرجی

عنوان جلسه : 1-تبادل نظر و هماهنگی در طرح سوالات دی ماه

                 2- تهیه ی ریز بارم امتحانات دی ماه

                 3- ارائه نظرات کمیته ی تخصصی ادبیات 1و2و3 –آرایه های ادبی

زمان: روز چهارشنبه مورخ 1/10/89 ساعت 30/16 الی 18